Tijl Uilenspiegel achterna te Damme

Op een steenworp van het historische Brugge, ligt midden de riante polders een schilderachtig middeleeuws dorp genaamd naar Damme.  Het kreeg de naam mee van Uilenspiegelgemeente. Vanuit de levenslustige toeristische dorpskern kan men prachtige uitstappen ondernemen in het Brugse Ommeland en de nabijgelegen poldergemeenten.

dsc_0229-kopie

De schoonheid van dit enig stukje Vlaanderen laat ons besluiten de sfeer in Damme op te snuiven, met een wandeling die grotendeels haar verloop zou kennen langs de oevers van het Napoleonkanaal en de polderdorpen Oostkerke en Moerkerke.  Het belooft een zonovergoten winterse dag te worden. In de vroege ochtend weerspiegelt zich een pril ochtendzonnetje op een wit gevroren achtergrond. Blijkbaar zijn we niet de enige die tussen het uitbundig tafelen en feesten door, nog eens vlug de overtollige calorieën willen afstappen.

damme1

Het gonst er van de gezelligheid, na enkele mindere jaren is Damme duidelijk opnieuw een toeristische trekpleister.   We kunnen er niet omheen,  Damme illustreert zich tegenwoordig als een waar kunstenaars- & boekendorp. In ieder hoekje of steegje profileert zich wel ergens een idyllisch tafereel. Intussen vergapen we ons aan enkele sierlijke middeleeuwse gebouwen van het Huyse de Grote Sterre tot het gotische stadhuis uit 1464.  Op het marktplein prijkt Jacob van Maerlant – den Dietschen  dicht’ren vader.  Maar als er één figuur onafscheidelijk is met Damme dan zal het toch wel ‘ Tijl Uilenspiegel ‘ zijn.  Overal is de geest van deze volkse figuur in Damme levendig … zelfs een bistro kreeg de naam toebedeeld, zonder Lamme Goedzak de veerboot die Brugge met Damme verbindt te vergeten.

dsc_0225-kopie
De Lamme Goedzak, de veerboot tussen Brugge en Damme

De Lamme Goedzakboot brengt ons zo aan de Damse vaart en zijn tolhuisje.  Aan de overkant wenkt de Schellemolen.  De verhoopte verademing en kennis met het zogenaamde Napoleonkanaal kan niet uitblijven.   We vangen een glimp op van het kanaal dat eertijds door Spaanse krijgsgevangen in opdracht van Napoleon Bonaparte werd uitgegraven.  Bonaparte wou immers via een kanaal dat Brugge met Breskens zou verbinden, ontsnappen aan een continentale blokkade.  Bij de val van de Franse keizer, reikte het kanaal tot in Hoeke en werden de werken  gestaakt.  Pas in 1858 werden ze hervat maar bij gebrek aan financiële middelen raakte het kanaal nooit verder dan Sluis. Het traject  langs de Romboutswervedijk  dient  niet onder te doen.  We kijken immers uit op lagergelegen gronden die omstreeks 1200 tegen de zee beschermd werden.  De bultige graslanden zijn er doorsneden door de Romboutswerveader en tal van afwateringssloten.  Geen wonder dat hier vriesganzen op en af vliegen want in de winterperiode is het een uitverkoren pleisterplaats.  Een vogelkijkhut biedt de gelegenheid uit te kijken over het ganse gebied.  Ter hoogte van het Verbrand Fort , een restant van een Frans verdedigingsfort ten tijde van de Spaanse Successieoorlog monden we uit aan het Schipdonkkanaal-Zuid.  Langs de oevers krijgen we het gezelschap van een trits schots en scheefse populieren waarbij we in rechte lijn opstappen naar Oostkerke uitkijkend over het muisstille winterlandschap.  Aan de groene wandeling  mogen we de andere kant opdraven , zei het dan langs het Leopoldkanaal.

dsc_0241-kopie

Oostkerke is ongetwijfeld één der mooiste dorpjes van Vlaanderen. Het dorpscentrum met kleine witgeschilderde oude geveltjes weten ons zeker te charmeren.  Maar voor het zover is dwalen we nog wat rond het dorp met een inkijk op de prachtige dorpsmolen. De Dorpsmolen van Oostkerke werd voor het eerst vermeld in 1336 en 1459 en was eigendom van de heren van Oostkerke. Daarom heette de molen in 1481 “myns heeren van sint Joris muelne“.  In de schaduw van de prachtige St-Kwintenskerk houden we halt in “ de Knotwilg “, een gezellig eet- en speelcafé.  De Damse Carrepannekoeken kunnen we ten stelligste aanbevelen.

dsc_0256-kopie

De Sint-Kwintenskerk met haar stoere, platte toren  wijst ons de richting uit van de Spegelswegel  en het prachtige kasteel van Oostkerke.  Het kasteel is de historische residentie van de Heren van Oostkerke, gekenmerkt door een opperhof-neerhofstructuur. De resten van de middeleeuwse neerhofgebouwen werden in de 19de en 20ste eeuw omgevormd tot een grote, pittoreske villa. In het midden van de 20ste eeuw liet de familie van der Elst de omgeving van het kasteel omvormen tot een prachtige architecturale kasteeltuin, weliswaar in volledige privé-eigendom. Voor we het allemaal goed en wel beseffen mondden we uit aan de sifons.  Ze vormen het Damse afwateringskanaal die het overtollige water van de Leie moest afvoeren en kregen de naam ‘ Stinker en Blinker ‘ met zich mee.  De bijnaam “Stinker” had  zeker zijn naam niet gestolen want het afgevoerde water was sterk vervuild door de industrie en de vlasroterij. De “Stinker” stinkt gelukkig niet meer vandaag, er zit vis in het water. De Sifons werden tijdens de Tweede Wereldoorlog gedynamiteerd door de Franse genie. Na de oorlog werden ze niet meer hersteld. Ze werden afgesloten en de Damse Vaart aan weerszijden van de kanalen afgedamd. Deze operatie betekende het einde voor de Damse vaart als bevaarbare waterweg, behalve dan voor de  Lamme Goedzak.

damme2

Kilometerslang volgen we hier  het Schipdonkkanaal. Ons oog valt er op menig affiche van ’t Groot Gedelf  die een halt toeroepen aan de verbreding van het kanaal. Een dossier die meer dan actueel is en waar broodnodig dient te worden opgetreden, willen we dit prachtig stuk natuur niet zomaar zien verdwijnen.  Een stiltegebied waarbij de heerlijke geur van koolzaad ons zo tegemoet komt.  De lager gelegen meersen liggen er nat bij , terwijl aan het einder het piepkleine polderdorp Moerkerke reikt.  Zo ver komen we  niet , vangen enkel in de verte een glimp op van het kerkje waarna het Onze-Lieve-Vrouwkapelletje van de Waterhoek ons  de weg wijst in de richting van de Platheule, een riant polderlandschap sporadisch gekleurd met een boerderij  en eeuwenoude afgeknotte treurwilgen .

dsc_0276-kopie

Het oude krinkel de winkelende  kanaallandschap met dijken uit de 12de & 13de eeuw brengt ons tenslotte naar de middeleeuwse voorhaven van Brugge, met name Damme.  Reeds van ver  is de stoere platte toren van de Onze Lieve Vrouwenkerk  te ontwaren.  Als een baken regeert de kerk over het dorp en zijn polderlandschap.  Via de overblijfselen van de Damse stadswallen contourneren we de stad. Wat eigenlijk overblijft zijn lichtglooiende hellingen die nu dienen als akker of weiland.  En dan mogen we toch opnieuw Damme in , via de hoofdstraat met talrijke gezellige eethuisjes, Huyse St-Jan ( het huis waar het huwelijk tussen Karel de Stoute en Margaretha van York werd gezegend) .  Eenmaal het stadhuis voorbij laten we ons opgaan in het verhaal van Tijl , Nele (zijn vriendin ) en Lamme Goedzak ( zijn beste vriend ) die samen met de Geuzen ten strijde trok tegen de Spaanse overheersers.  Hier is Uilenspiegel allang geen volkse grappenmaker meer, maar een ware volksheld die ten strijde trekt tegen de vijand.  Nog een laatste groene doorsteek langs de Damse verdedigingsgordel, voorbij de Kazematten , het Sint-Janshospitaal en uiteraard de O.L.Vrouwenkerk en daar wenkt het einde van deze heerlijke kerstwandeling.

damme3

@ Tekst & foto’s Stefaan Bailleur

4 thoughts on “Tijl Uilenspiegel achterna te Damme

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s